Ishikawa- of Visgraatdiagram
Ishikawa- of Visgraatdiagram
Wat is het Ishikawa-diagram (visgraatdiagram)
Het Ishikawa-diagram — ook wel visgraatdiagram genoemd, naar de vorm die het aanneemt — is een hulpmiddel om de mogelijke oorzaken van een probleem overzichtelijk in kaart te brengen. Je zet de probleemstelling aan de "kop" van de vis, en zoekt vervolgens naar oorzaken binnen zes vaste categorieën — de "graten" van de vis.
Waarom willen we dit ook alweer doen?
Je hebt in een van de vorige blokken een proces in stappen in kaart gebracht. Stel dat je hebt ontdekt dát er ergens iets misgaat — bijvoorbeeld een pakketje dat te laat wordt bezorgd. Dan weet je wél wáár het misgaat, maar nog niet waaróm. Het Ishikawa-diagram helpt je om systematisch naar alle mogelijke oorzaken te zoeken, zodat je niets over het hoofd ziet.
De opbouw van het diagram
Rechts in het diagram staat in het rood de probleemstelling — daar komen alle graten samen.
Vanaf daar vertakken zich zes hoofdcategorieën, waarbinnen je mogelijke oorzaken verzamelt:
- Materiaal / Producten — bijvoorbeeld kwaliteit of type van grondstoffen
- Methoden / Processen — bijvoorbeeld de gevolgde werkwijze of procedure
- Medewerkers / Mensen — bijvoorbeeld kennis, ervaring, communicatie
- Middelen / Technologie — bijvoorbeeld machines, software, gereedschap
- Management / Metingen — bijvoorbeeld planning of de manier van meten
- Milieu / Omgeving — bijvoorbeeld werkplek, weersomstandigheden, drukte
Deze zes categorieën worden ook wel de "6 M's" genoemd. Ze zorgen ervoor dat je een probleem van meerdere kanten bekijkt, in plaats van meteen op één oorzaak te focussen.
Hoe pak je het aan?
- Schrijf de probleemstelling rechts in het diagram (de "kop" van de vis).
- Teken de zes hoofdgraten en zet er de zes categorieën bij.
- Brainstorm per categorie: welke mogelijke oorzaken vallen hieronder?
- Zet elke oorzaak als een klein zijtakje bij de bijbehorende categorie.
- Bekijk het geheel: welke oorzaken lijken het meest waarschijnlijk? Dat zijn je aanknopingspunten voor verder onderzoek.
Werkvoorbeeld: het pakketje dat te laat komt
Probleemstelling: "Pakketjes worden regelmatig te laat bezorgd."
- Product of materiaal: Verpakking beschadigd, verkeerd artikel besteld
- Methoden/Processen: Onduidelijke sorteervolgorde, extra controle kost tijd.
- Medewerkers/Mensen: nieuwe bezorgers kennen de route nog niet goed.
- Middelen/Technologie: de navigatie-app geeft soms een verkeerde route aan.
- Management/Metingen: Te weinig bezorgers, houden geen rekening met spits.
- Milieu/Omgeving: drukte in de binnenstad tijdens de spits.
Zo zie je in één oogopslag welke oorzaken je verder zou moeten onderzoeken. focussen.
Zelf aan de slag
Uitwerkingsopdrachten
(kies er één, in overleg met je docent)
- Maak een visgraatdiagram voor het probleem
- "De pannenkoeken verbranden soms bij het bakken"
- "Het pakketje kwam te laat."
- "De waterfilter filtert niet goed genoeg"
- "Het is vaak rumoerig in de les"
- "Uit je eigen omgeving (school, sportclub, bijbaan) en breng de oorzaken in kaart.
- "Een probleem uit de bedrijfscase die je nu onderzoekt."
- Een ander probleem — in overleg met je docent.
Download hier het werkblad
